जोखिमहरू कायमै रहेको विज्ञहरूको चेतावनी
१७ भदौ काठमाडौं । तिब्बतको केरुङनजिकको हिमनदी फुटेपछिका जोखिमहरू कायमै रहेको विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् । नेपालमा उद्धार कार्य जारी रहँदा, हिमनदी र पहिरो खसेपछि त्यस क्षेत्रको भूबनोट अझै पनि जोखिमपूर्ण र अस्थिर अवस्थामा रहेको विज्ञहरूले बताएका छन् ।
इसिमोडका क्रायोस्फियर (हिउँ तथा बरफ) विश्लेषक प्रशान्त बरालले चट्टान र बरफको भीषण हिमपहिरोपछि बाँकी रहेको हिमनदी, फुटेका चट्टानहरू र खस्किएका डाँडाहरू अझै पनि थप भत्किन सक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन् ।
अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ कोलोराडो बोल्डरका पर्वतीय भूगोलविद् अल्टन बायर्सले हिमनदी खसेको ठाउँमुनि बनेको तालको पानी धेरैजसो निकास भइसकेकाले तत्काल ठूलो बाढी आउने खतरा केही घटेको बताए ।
तर, जोखिम सञ्चित पानीमा मात्र नभई वरपरका हिमनदी र चट्टानहरू पुनः भत्किएर थप लेदोसहितको बाढी सिर्जना हुने सम्भावनामा निर्भर गर्ने प्रशान्त बराल बताउँछन् ।
नेपाली तथा चिनियाँ वैज्ञानिकहरूको कन्सोर्टियमको एक नयाँ ‘हिरिस्क’ प्रतिवेदन अनुसार, घटना हुनुभन्दा केही दिन अघि नै हिमनदी पग्लिएर निस्किएको पानी धमिलो भएको र चट्टानहरूमा चिरा परेकोजस्ता पूर्व–संकेतहरू देखिएका थिए ।
प्रतिवेदनका अनुसार तल्लो तटीय क्षेत्रमा व्यवस्थित पूर्व–सूचना प्रणाली भएको भए धेरै मानिसको ज्यान जोगाउन सकिने बताएको थियो । सीमा क्षेत्रमा सुरुवाती पहिरोको गति अत्यधिक तीव्र भएकाले तत्काल मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न कठिन भए पनि १० मिनेट वा सोभन्दा बढी समय पाइने तल्लो क्षेत्रहरूमा यो प्रविधि प्रभावकारी हुन सक्ने बताइएको छ ।
तर, स्टिमसन सेन्टरका वरिष्ठ शोधकर्ता अस्टिन लर्डले यो घटना ‘ब्लाइन्ड स्पट’मा घटेका कारण पहिले नै थाहा पाउनु अत्यन्तै कठिन रहेको बताए । उनले नेपाल र चीनबीच सीमापार जोखिमहरूको सूचना आदानप्रदान, सञ्चार र संयुक्त वैज्ञानिक विश्लेषणको अपरिहार्यतामा जोड दिएका छन् ।
