किन युवा पुस्तामा कम्युनिष्ट पार्टीहरू प्रति आकर्षण तीव्र रूपमा घट्दै गइरहेको छ ?

१ श्रावण काठमाडौं । नेपालमा राजनीतिक परिवर्तन, गणतन्त्र स्थापना र नागरिक चेतना जगाउन कम्युनिष्ट पार्टीहरूले ऐतिहासिक भूमिका खेलेका छन्। तर, पछिल्ला वर्षहरूमा आम सर्वसाधारण र विशेष गरी युवा पुस्तामा कम्युनिष्ट पार्टीहरू प्रति आकर्षण तीव्र रूपमा घट्दै गइरहेको यथार्थ हो। यसका मुख्य कारणहरूलाई निम्नानुसार विश्लेषण गर्न सकिन्छ:

१. सैद्धान्तिक स्खलन र सत्तालिप्सा

कम्युनिष्ट पार्टीहरू सर्वहारा वर्गको हित, समानता र समाजवादको नारा बोकेर सत्तामा पुगे। तर, व्यावहारिक रूपमा उनीहरू सैद्धान्तिक निष्ठाभन्दा बढी सत्ता र कुर्सीको खेलमा केन्द्रित देखिए। पटक-पटक सरकार परिवर्तन गरिरहने, पदका लागि सिद्धान्त नमिल्ने शक्तिहरूसँग अप्राकृतिक गठबन्धन गर्ने र नीतिगत स्पष्टता नहुँदा जनतामा उनीहरूको वैचारिक विश्वसनीयता पूर्ण रूपमा गुमेको छ।

२. पार्टीभित्रको चरम गुटबन्दी र विभाजन

नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनको सबैभन्दा ठूलो रोग नै चोइटिने र जोडिने प्रवृत्ति हो। शीर्ष नेताहरूको व्यक्तिगत टकराव, अहंकार र गुटबन्दीका कारण पार्टीहरू पटक-पटक फुट्ने गरेका छन्। बलियो बहुमतसहितको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) सत्तामा पुग्दा समेत आन्तरिक कलहकै कारण विघटन भयो। यो अस्थिरता र आन्तरिक झगडाले गर्दा मतदाताहरूमा ठूलो निराशा पैदा भएको छ।

३. ‘क्रोनी क्यापिटलिज्म’ र भ्रष्टाचार 

सर्वहाराको वकालत गर्ने नेताहरूको जीवनशैली सर्वहारा वर्गको जस्तो रहेन। पार्टीका उच्च नेताहरू दलाल पुँजीवाद (Crony Capitalism), ठेकेदार र भू-माफियाहरूको घेरामा परेको आरोप लाग्ने गरेको छ। ठूला-ठूला भ्रष्टाचारका काण्डहरूमा कम्युनिष्ट नेताहरूको नाम जोडिनु र नीतिगत भ्रष्टाचार संस्थागत हुनुले उनीहरूको ‘क्रान्तिकारी र इमानदार’ छवि ध्वस्त बनाएको छ।

४. युवा पुस्ताको बदलिँदो आकांक्षा र नयाँ शक्तिहरूको उदय

नेपालको ठूलो जनसंख्या युवाहरूको छ, जसलाई पुराना क्रान्ति, युद्ध र २०४६ या २०६२/६३ को आन्दोलनको कथामा अब रुचि छैन। उनीहरू सुशासन, रोजगारी, गुणस्तरीय शिक्षा र प्रविधि चाहन्छन्। पुराना कम्युनिष्ट पार्टीहरूले यी समकालीन मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्न सकेनन्। परिणामस्वरुप, युवा पुस्ताको आकर्षण परम्परागत पार्टीहरूबाट हटेर नयाँ, वैकल्पिक र एजेन्डा-आधारित राजनीतिक दलहरू (जस्तै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी< वा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू) तर्फ मोडिएको छ।

५. डेलिभरी र सुशासनको अभाव

कम्युनिष्टहरूले कयौँ पटक देशको नेतृत्व सम्हाल्ने अवसर पाए। तर, उनीहरूको शासनकालमा पनि महँगी, बेरोजगारी, प्रशासनिक ढिलासुस्ती र कुशासन जस्ता समस्या जस्ताको तस्तै रहे। आर्थिक विकासका ठोस कामहरू हुन नसक्दा लाखौँ युवाहरू दैनिक रूपमा वैदेशिक रोजगारीका लागि मलेसिया र खाडी मुलुक वा अध्ययनका लागि युरोप-अमेरिका पलायन हुन बाध्य छन्। भाषणमा ‘समाजवाद’ र व्यवहारमा ‘परनिर्भरता’ बढेकाले जनताले विकल्प खोज्न थालेका छन्। – सुमन अधिकारी ( उनी नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका युवा नेता हुन् )